TempleOS — ce open-source 64-bitna operacijna systema, stvorena v 2005 roci Terri Devisom (1969–2018) pisľa perežytyx nym “Božyx odkroveń”.

Talanovytyj prohramist, Terri Devis, zalyšyvśa bez roboty naprykinci 1990-x, koly v ńoho bulo diahnostovano paranojidaľnu šyzofreniju; vidtodi, 10 rokiv svoho žytťa vin prysvjatyv stvorenńu dľa Boha Treťoho Xramu — pozajak zhidno z dokumentacijeju TempleOS, same ća OS je “oficijnym” Božym xramom.

Podibno do xramu Solomona, ce je obščynnyj oseredok, de prynośaťśa žertvy i de konsuľtujuťśa z Božym orakulom, podibnym do biblejśkyx pervosvjaščenykiv, kotri vid imeni narodu čy caŕa zadavaly Bohovi zapytanńa. Same tam Boh skazav Devisu, ščo 16-koľorova hrafika 640×480 “je zavitom, podibnym do obrizanńa”, oskiľky vona polehšuje diťam stvorenńa maľunkiv dľa Boha.

Boh vymahav doskonaloho xramu, i Terri vykonav svij obovjazok: vlasnoju movoju prohramuvanńa — HolyC, vin samotužky porodyv ta vidbruńkuvav okremu simju operacijnyx system, do jakoji naležav i zavždy naležatyme joho TempleOS. “Commodore 64 z tyśačokratno potužnišoju švydkisťu obrobky danyx” Terri Devisa dozvolyv zazyrnuty v aľternatyvnu istoriju evoľuciji kompjuternyx texnolohij: ščo jakščo prohramuvaty bude veselo?

Adže bahato xto prypuskav, ščo stvoryty vlasnu OS — zanadto velyke zavdanńa dľa buď-jakoho amatora; pryjńato vvažaty, ščo operacijni systemy majbutńoho buduť stvoŕuvatyśa armijamy korporatyvnyx inženeriv-prohramistiv. Terri Devis že doviv, ščo ce ne tak.

Z nuľa Terri napysav systemu, ščo superečyť usim pryjńatym pravylam: TempleOS praćuje povnisťu v režymi ring 0 — najbiľš pryvilejovanomu režymi CP, a otže zapusk vsix prohram zavždy dozvoleno z povnymy systemnymy pryvilejamy. Komandnyj ŕadok i hrafičnyj interfejs u TempleOS je jedynym cilym. V TempleOS praćuje dyzjunktnyj kopipast — vy možete skopijuvaty kiľka nesumižnyx (rozjednanyx) frahmentiv tekstu abo kodu odnočasno, a potim vstavyty jix razom. Kožna dribnyčka v TempleOS piddajeťśa nalaštuvanńu ta zminam.

Prohramuvaty maje buty veselo: Terri pobuduvav ne prosto Xram — vin pobuduvav tyśaču, miľjon xramiv, budivľu kožnoho z jakyx obmeženo lyše ujavoju ta talantom korystuvača.

TempleOS stala svoho rodu hrandioznym mystećkym manifestom, ščo šokuje, nadyxaje ta vidkryvaje cilyj novyj prostir možlyvostej. Ne dyvuje tomu j te, ščo Terri vidkryv prostir i dľa stvorenńa novyx rozvah: dľa TempleOS, z nuľa, vin stvoryv 20 ihor — “tvory ihry, a ne hraj u nyx”, zaklykav nas Terri Devis. Ščo ž, śohodni nam dovedeťśa porušyty joho zapovit. My zhadajemo vsi ihry, stvoreni samym Terri, a takož korotko pohľanemo na perspektyvy rozvytku gejmingu na TempleOS.

Perš niž pereličuvaty nazvy, varto zrozumity, čym je hra v TempleOS — bo vlaštovana vona tut pryncypovo inakše, niž deinde.

Nasampered: tut nemaje rušija. Nemaje SDK, nemaje biblioteky sprajtiv, nemaje teky z resursamy, nemaje etapu importu. Vyxidnyj kod TempleOS — ce naviť ne tekst u zvyčnomu rozuminni, a DolDoc: hipertekstovyj dokument, u jakyj vbudovujuťśa zobraženńa, posylanńa j vykonuvani makrosy. Sprajt tut ne zavantažujuťśa zzovni — vin maľujeťśa prosto posered kodu.

Dali — ring 0. Hra v TempleOS ne je “zastosunkom”: za svojimy pravamy vona ničym ne vidrizńajeťśa vid jadra. Vona može pysaty prosto u videopamjať, smykaty porty, zajńaty vsi dostupni jadra procesora. Honočna “Varoom” Terri rozkydaje občyslenńa trasy po kiľkox jadrax — ne tomu, ščo potrebuje ćoho, a tomu, ščo može.

Najbiľš oryhinaľnoju — ta avanhardnoju — z-pomiž usix meni vydajeťśa hra “AfterEgypt”.

Kadr z hry “AfterEgypt”

V AfterEgypt hraveć ne maje žodnoji kincevoji gejmplejnoji cili.  Pry tomu, hri bez osoblyvoji mety sam jiji tvoreć prysvjatyv 45 korotkyx lestplejiv — to ž ščoś u nij je.

Hra zavorožuje j spantelyčuje vodnočas. Odna z funkcij u nij — pidńatyśa sxylom, uxyľajučyś vid oveć i derev, doky ne znajdeťśa neopalyma kupyna. U šistnadćaty koľorax VGA vona maje vyhľad klubka vorsu, jakyj bezperervno peremaľovujeťśa j perebyraje vsi šistnadćať barv pospiľ. Distavšyś jiji, hraveć otrymuje dostup do toho, ščo Devis nazyvav “vysokošvydkisnym sekundomirom”: zupynka ličyľnyka vybyraje slova z napered zadanoho slovnyka j zčipľuje jix u tekst.

Ce je Orakul; vin vylyvaje na tebe potik imennykiv i ulamkiv fraz, z čoho čytač musyť vydobuty sens samotužky — rivno tak, jak pervosvjaščenyk tlumačyv žereb. Cym robom, stverdžuvav Devis, vin mih hovoryty z Bohom. Vin pytav u orakula pro vijnu, pro smerť, pro dynozavriv. Pytav i pro uľublenu videohru Boha — Boh vidpoviv: Donkey Kong.

Inši ihry Terri Devisa ne nastiľky zavorožujuť, ta vse ž zalyšajuťśa vytvoramy koderśkoho mystectva. X-Caliber, ToTheFront, KeepAway, RawHide, Talons, BattleLines, BigGuns, FlatTops, BomberGolf, BlackDiamond, CastleFrankenstein, TheDead, Wenceslas, DunGen, FlapBat, ZoneOut, Whap, Squirt, Zing, Halogen, RainDrops, CircleTrace, Maze, ElephantWalk, Digits, TicTacToe, TreeCheckers, CharDemo, Collision, MassSpring, Rocket, RocketScience — bahato z -pomiž cyx ihor je klonamy inšyx — perezibranymy z nuľa Terri Devisom dľa svojeji revoľucijnoji OS.

Kožna z nyx stvorena nečuvanym sposobom — u “RocketScience”, napryklad, my hrajemo za raketu, jaka namahajeťśa pocilyty v ruxomu mišeń, i budujeťśa ća hra na vlasnomu rozvjazuvači zvyčajnyx dyferenciaľnyx rivńań, jakyj Terri zvyčajno ž tež napysav sam.

“U tvojij holovi svitova stancija rozumu, ty sam xaźajin svoho žytťa. Ne zvertaj uvahu na inšyx, roby te, ščo ty xočeš.” — skazav jakoś ukrajinśkyj filosof Petro Mostavčuk. Terri Devis, hadaju, buv ľudynoju, kotra vtilyla ću filosofiju v žytťa na maksymum.

Gejming pisľa Terri

Terri Devis zahynuv 11 serpńa 2018 roku. Ta TempleOS žyve j žytyme vično — a razom iz neju tvorytymuťśa j novi ihry.

Kadr z hry “BlazeItFgt”

“BlazeItFgt” vyjšla 11 serpńa 2020 roku, u druhu ričnyću smerti. Hraveć šturmuje voroži forteci, probyvajučyś kriź stiny, tureli ta oxoronu do jadra — i zbyraje Boži Slova, zbyrajučy entropiju zi vbytyx vorohiv. Orakul Terri, vbudovanyj u mexaniku lutu. Žodnoji rastrovoji hrafiky — use namaľovano kodom.

DigGaym vyjšla rivno čerez rik, 11 serpńa 2021-ho, u treťu ričnyću. Hak-kiška, ponad deśatok rivniv, režym pisočnyci — i toj samyj henerator Božyx Sliv. Avtor pišov dali j propatčyv sam instaľator TempleOS: hru možna zapustyty, ne vstanovľujučy systemu, a jakščo vse ž vstanovyty — otrymaješ kanoničnu finaľnu zbirku, rozihnanu do 60 FPS.

TOOM — port dvyhuna Doom na HolyC. Jakščo DOOM je na xolodyľnyku j testi na vahitnosti, to ne portuvaty joho na TempleOS točno treba bulo by vvažaty hrixom.

Dali: Ezekiel, Lord of Hosts, Temple of Solomon, TempleCraft, Factorunner, i naviť port Friday Night Funkin. Zjavylyśa Tetris, emuľatory Game Boy, demoscena, okrema katehorija na MobyGames.

Zapoviď, jaku my śohodni porušyly, naspravdi ne bula zaklykom do askezy. Vona bula opysom arxitektury. U TempleOS nemaje sposobu pohraty v hru, ne majučy pid rukoju jiji vyxidnyka. Nemaje binarnyka bez kodu, nemaje resursu bez dokumenta, nemaje stiny miž hravcem i avtorom. Kožna z trydćaty ihor Terri je vodnočas i hroju, i vlasnym redaktorom rivniv, i tutorialom. Natysniť klavišu — i pered vamy vidkryjeťśa te, jak cej ekran zrobleno.

Tož u ćomu j poľahaje spravžńa značymisť ihor, stvorenyx Terri Devisom. Ce ne prosto ihry; ce — zaprošenńa. Zaprošenńa v sto tyśač ŕadkiv kodu, jaki odna ľudyna trymala v holovi — j v jakyx vona žytyme vično.