Krakivśka škola animaciji — ce seredovyšče animatoriv, jake sformuvalośa u Krakovi (Poľšča) navkolo miscevoji Studiji animacijnyx fiľmiv (Studio Filmów Animowanych, SFA). Ća studija zjavylaśa v 1966 roci z iniciatyvy režysera ta pedahoha Kazymeža Urbańśkoho (1929–2015).

U 1974 roci studija stala nezaležnoju vid zahaľnopoľśkoho upravlinńa, j uže nevdovzi zdobula vona pomitne misce na svitovij animacijnij mapi — svidčenńam ćoho buly nahorody, prysudženi na čyslennyx festyvaľax u Poľšči ta za kordonom. Proisnuvala škola až do 2004.

Stvoŕuvaly tam majže vykľučno avtorśke kino: odna ľudyna pysala scenarij, neridko vidpovidala j za xudožńe oformlenńa, a časom sama ž i animuvala, montuvala, ba naviť dobyrala muzyčne oformlenńa. “Animovanyj ne označaje anonimnyj” — ľubyly tam povtoŕuvaty, pysav Ježy Armata.

Na vidminu vid inšyx poľśkyx studij takoho profiľu, krakivśka osoblyvo robyla stavku na tvory, adresovani doroslomu hľadačevi (xoča trapľalyśa j fiľmy, rozraxovani na šyroku audytoriju). Holovna spiľna osoblyvisť režyseriv — ce velykyj vplyv plastyčnyx mystectv na jixni animacijni tvory. Vsi fiľmari buly dobre osvičeni v plastyci, bo vsi vony obovjazkovo znajomylyśa z neju v krakivśkij Majsterni kinorysunku na fakuľteti žyvopysu ta hrafiky Akademiji obrazotvorčyx mystectv imeni Jana Matejka.
“Krakivśki režysery probujuť pojednuvaty zdobutky klasyčnoji animaciji z novymy suto kinematohrafičnymy zasobamy vyraženńa”, — napysav jakoś pro krakivjan poľśkyj kinokrytyk Ježy Armata.

Ziročka* proponuje dobirku animacijnyx fiľmiv, ščo možuť vperše poznajomyty hľadača z cijeju školoju.

Syn / Syn (1970)

Śurrealistyčna robota Ryšarda Čekaly pro prirvu miž pokolinńamy baťkiv ta ditej.

Jak to się dzieje, pyta Agnisia, że na ekranie widzimy misia / Jak ce tak, zapytuje Jaśa, ščo my na ekrani bačymo vedmedyka (1970)

Eksperymentaľna kartyna Juliana Antoniša dľa ditej, jaka pojasńuje, jak praćujuť televizor i telebačenńa.

Krąg / Kolo (1978)

Psyxolohična drama, impresija Ježy Kuci, prysvjačena ľudyni ta jiji otočenńu. U nij, jak opysuvav ce Ježy Armata, “lohika čerhovosti podij zamińujeťśa lohikoju pamjati”.

Jak pojasńuvav režyser, vin traktuje fotohrafiji jak cytaty z reaľnosti, vklejeni u svit xudožnyka, stvorenyj z maľunkiv ta vyrizok; same ce tvoryť skladnyj kontrast miž dvoma svitamy, prysutnimy u fiľmi.

Film animowany / Animacijnyj fiľm (1982)

Istorija pro hroteskni pryhody pary zakoxanyx, stvorena režyserom Aleksanderom Sročynśkym.

Fiľm ne dostupnyj na YouTube, ale joho možna bezkoštovno perehľanuty za posylanńam.

Opcja zerowa / Nuľovyj variant (1983)

Pacyfistśka impresija režysera Kšyštofa Kiverśkoho. Fiľm, ščo obraznoju movoju krytykuje industriaľno-militarnyj kompleks, kotryj unifikuje ľudej i, zreštoju, ne zalyšaje vid nyx ničoho, okrim medalej na porožńomu misci.

Nielotek / Nelitajučyj (1984)

Spŕamovanyj na audytoriju riznoho viku, cej muľtfiľm Luciji Mruz opovidaje istoriju pinhvina, kotryj, popry svoju vrodženu neleťučisť, ponad use xoče litaty.

Światło w tunelu / Svitlo v kinci tuneľu (1986)

Strička Juliana Antoniša pro trahikomičnu istoriju čolovika, ščo pomyraje. Likari boŕuťśa za joho žytťa, ale marno; tož naprykinci joho duša, pokynuvšy tilo, žadibno bižyť do svitla. Odnak džerelo ćoho svitla vyjavľajeťśa ne tym, čym zdajeťśa.

Osoblyvisťu ćoho fiľmu, jak j piznišyx robit Antoniša, je texnika jix vykonanńa: ća animacija bula stvorena bezposeredńo na kinoplivci. U 1977 roci v mystećkomu manifesti režyser predstavyv bačenńa fiľmu, stvorenoho bez vykorystanńa kamery — to ž vsi kadry maľuvalyśa, rozfarbovuvalyśa, dŕapalyśa i naviť vypaľuvalyśa bezposeredńo na plivci, predstavľajučy avtorśku texniku “animaciji bez kamer”.

Fiľm nedostupnyj na YouTube, ale joho možna bezkoštovno perehľanuty za posylanńam.